Rijk als klant: wanneer loont een overheidsopdracht?

Een fictief ontwerpbureau ziet een overheidsopdracht die precies lijkt te passen. Een meerjarig contract, een herkenbare opdrachtgever en werk waar het bureau goed in is. De eigenaar reserveert een middag voor de inschrijving. Daarna blijken referenties, een kwaliteitsplan, contractbijlagen en afstemming met een samenwerkingspartner nodig. De middag wordt een werkweek. Ondertussen wachten bestaande klanten op hun offerte.

Dat hoeft geen verkeerde investering te zijn. Het bureau kan een goede opdracht binnenhalen. Maar de waarde van het contract zegt weinig over wat er overblijft na de voorbereiding, uitvoering en financiering. Een groot omzetbedrag kan veel ruimte vragen voordat het geld daadwerkelijk binnenkomt. En een inschrijving die niet wint, heeft ook tijd gekost.

Het kabinet wil het bedrijven eenvoudiger maken om zaken te doen met het Rijk. De op 16 oktober vastgestelde Visie op Rijksinkoop moet bijdragen aan minder bureaucratie, meer veiligheid en een sterkere economie. Voor kleine leveranciers zit de praktische vraag in de vertaling naar een concrete opdracht: kun je meedoen, wil je die opdracht uitvoeren en kun je de voorbereiding verantwoord dragen?

Wat het nieuws verandert

Volgens het nieuwsbericht van Rijksoverheid heeft de ministerraad de nieuwe Visie op Rijksinkoop vastgesteld. Het Rijk noemt daarin een jaarlijkse inkoopomvang van ongeveer € 20 miljard en contracten met 25.000 bedrijven. De visie heeft een horizon van vijf jaar en geldt voor de rijksinkoop exclusief Defensie, dat waar mogelijk aansluit. Efficiënter inkopen, digitale onafhankelijkheid, veiligheid, innovatie en hergebruik krijgen nadrukkelijk aandacht. Lees het oorspronkelijke nieuwsbericht over de Visie op Rijksinkoop.

Dat is een beleidsrichting. Het nieuwsbericht is geen nieuwe aanbesteding, gegunde opdracht of recht voor een ondernemer op een deel van dat bedrag. De volledige visietekst was bij onze broncontrole niet vindbaar via het bericht of de geraadpleegde officiële zoekroutes. Deze analyse gebruikt daarom de aangekondigde koers, naast bestaande officiële uitleg over deelname aan aanbestedingen. Wij schrijven geen aanvullende maatregelen aan het beleidsdocument toe.

Voor een leverancier is de aankondiging vooral aanleiding om zijn voorbereiding te verbeteren. Wacht daarbij niet op de belofte dat procedures later eenvoudiger worden. De eerstvolgende opdracht heeft eigen stukken, eisen en voorwaarden. Dáár moet je aanbod op passen.

Een grote klant kan kansen en extra werk brengen

Een overheid die behoeften bundelt, kan een interessante afnemer zijn. Een leverancier hoeft mogelijk minder afzonderlijke verkooptrajecten te voeren. Daar staat tegenover dat één contract meer organisatie kan vragen dan een reeks kleine opdrachten. Denk aan rapportages, bereikbaarheid, vervanging bij ziekte en het aantoonbaar nakomen van afspraken.

Of vereenvoudiging aan de inkoopkant ook minder werk voor de leverancier betekent, moet per opdracht blijken. Uniforme informatie kan helpen. Een omvangrijker contract kan een klein team juist dwingen om meer werk uit te besteden of mensen aan te nemen voordat de omzet zeker is. Beoordeel beide kanten van die verandering.

PIANOo, het officiële expertisecentrum voor aanbesteden, noemt grote opdrachten, disproportionele geschiktheidseisen, administratieve lasten en lange raamcontracten als belemmeringen voor het mkb. Bekijk de uitleg over mkb en aanbesteden. Die bestaande drempels verdwijnen niet doordat een beleidsbericht meer toegankelijkheid nastreeft.

De overheid vervult hier een andere rol dan in onze eerdere analyse van de overheid als concurrent. Daar ging het om publieke organisaties die zelf economische activiteiten uitvoeren. Hier gaat het om jouw afweging om een publieke organisatie als klant aan te nemen. Die klant kan aantrekkelijk zijn, terwijl een specifieke opdracht toch buiten je mogelijkheden valt.

Kunnen meedoen, goed aanbieden en goed uitvoeren

Maak vóór het schrijven onderscheid tussen drie vragen. Mag en kan je bedrijf volgens de stukken deelnemen? Kun je een aanbod maken dat op de beoordeling aansluit? En kun je de overeengekomen prestatie vervolgens met voldoende marge en betrouwbaarheid leveren? Een positief antwoord op de eerste vraag lost de andere twee niet op.

Ondernemersplein legt uit dat in de aanbestedingsstukken onder meer de opdracht, procedure, selectie- en gunningsvoorwaarden, planning en sluitingsdatum staan. Ook beschrijft het platform de mogelijkheid om met andere ondernemers deel te nemen, bijvoorbeeld in een combinatie of als onderaannemer. Lees hoe werken voor de overheid via een aanbesteding verloopt.

Onze praktische aanbeveling is om de opdracht eerst op uitvoerbaarheid te lezen. Welke prestatie moet wanneer en waar worden geleverd? Pas daarna onderzoek je welke bewijsstukken nodig zijn en hoe de aanbieding wordt gewaardeerd. Zo voorkom je dat een aantrekkelijke beoordelingsvraag je aandacht afleidt van een uitvoeringseis die je niet kunt waarmaken.

Voldoen aan voorwaarden is bovendien geen voorspelling van de uitkomst. Andere partijen kunnen eveneens geschikte aanbiedingen indienen. Een professionele inschrijfbeslissing houdt rekening met die onzekerheid, zonder een verzonnen winstkans aan de opdracht te hangen.

Inschrijfkaart: vijf vragen vóór je offerteweek

De onderstaande kaart is onze eigen afwegingshulp. Zij kent geen punten toe en berekent geen kans op gunning. Je legt per vraag vast wat je weet en wat nog onderzocht moet worden. Een onduidelijk antwoord is reden om gericht informatie te verzamelen. Een harde voorwaarde waaraan je niet kunt voldoen, vraagt om een besluit voordat je verder schrijft.

Gebruik de kaart aan het begin en nogmaals na de antwoorden op je vragen. Soms blijkt een opdracht dan beter te passen. Soms wordt duidelijk dat een veronderstelde mogelijkheid niet bestaat. Beide uitkomsten zijn nuttig: het doel is een verantwoord besluit, geen ingevuld formulier waarmee je jezelf alsnog overtuigt.

Geef de voorbereiding een eigen budget

Een offerte heeft kosten, ook als je die zelf schrijft en geen adviseur inschakelt. De uren gaan ten koste van ander werk, acquisitie of rust. Noteer daarom vooraf hoeveel tijd je beschikbaar stelt voor het lezen, vragen stellen, calculeren, schrijven en controleren. Reserveer ook tijd voor afstemming met een partner wanneer die nodig is.

Maak onderscheid tussen voorbereiding die later opnieuw bruikbaar is en werk dat alleen voor deze opdracht bestaat. Een actueel overzicht van relevante projecten kan bij volgende aanvragen helpen. Een uitgebreid plan dat volledig is toegesneden op één opdrachtgever misschien nauwelijks. Dat verschil helpt je om de eerste investering te beoordelen, maar maakt specifiek offerteschrijfwerk niet alsnog gratis.

Plan een heroverwegingsmoment voordat het meeste werk is verricht. Bijvoorbeeld na het doornemen van alle contractstukken en de eerste vragenronde. Vraag dan opnieuw of de opdracht uitvoerbaar is en of de resterende voorbereiding in verhouding staat tot de mogelijke bijdrage aan het bedrijf.

Het gevaar zit vaak in de uren die al zijn besteed. Na drie werkdagen voelt stoppen als verlies. Toch worden die dagen niet terugverdiend door nog een week te besteden aan een opdracht die niet meer past. Kijk bij de heroverweging vooruit: welk aanvullend werk is nodig, wat moet daarvoor wijken en waarom is dat verantwoord? Zo blijft de afweging verbonden met je bedrijf in plaats van met de moeite die al is gedaan.

Omzet is geen beschikbare marge

Het maximale contractbedrag is een slecht vertrekpunt voor een investeringsbesluit. Onderzoek welke werkzaamheden daartegenover staan, hoeveel volume werkelijk vaststaat en welke kosten je moet maken. Een mogelijkheid tot verlenging is nog geen toekomstige bestelling. Bij een raamafspraak moet je precies lezen welke afname is afgesproken en welke alleen wordt verwacht.

Maak voor jezelf een uitvoeringsbegroting op basis van de concrete stukken. Neem materialen, ingekochte diensten, reistijd, planning, administratie en noodzakelijke vervanging mee. Vergeet ook de tijd niet die de eigenaar besteedt aan begeleiding en contact. Een opdracht kan voor medewerkers uitvoerbaar lijken, terwijl zij de onderneming bijna al haar managementruimte kost.

Dit is ook de plek om prijsrisico te onderzoeken. Kunnen kosten tijdens de looptijd stijgen en wat staat er over prijsaanpassing? Welke werkzaamheden vallen binnen het bedrag, en hoe worden wijzigingen behandeld? Een algemene verwachting dat een overheidsklant redelijk zal zijn, is onvoldoende basis voor de calculatie.

De officiële uitleg over meedingen naar rijksopdrachten verwijst naar de toepasselijke inkoopvoorwaarden en de vastgelegde overeenkomst als uitgangspunt. Daarin staan afspraken over onder meer levering, facturering en aansprakelijkheid. Bekijk de uitleg over meedingen naar opdrachten van het Rijk.

Onze afweging: onderzoek niet alleen of je de gevraagde prijs kunt aanbieden, maar ook of je dat gedurende de afgesproken uitvoering kunt volhouden. Laat onduidelijke of ingrijpende voorwaarden beoordelen voordat ze ongemerkt de basis van je aanbieding worden.

Een begroting wordt bruikbaarder als zij laat zien wat er verandert bij minder afname of meer inzet dan voorzien. Kijk bijvoorbeeld welke kosten direct met de werkzaamheden meebewegen en welke kosten je moet maken om beschikbaar te zijn. Als je permanent capaciteit vrijhoudt, verdient dat aandacht, ook wanneer er tijdelijk minder werk wordt afgeroepen. Gebruik hiervoor eigen aannames die je zichtbaar onderscheidt van toegezegde hoeveelheden. Daarmee voorkom je dat een verwachting uit de stukken onbewust als zekere omzet in je planning terechtkomt.

Het geld kan later komen dan het werk

Een winstgevende opdracht kan in de uitvoering toch financiële spanning geven. Je moet misschien eerst materialen bestellen, een partner betalen of extra capaciteit reserveren. Wanneer mag je factureren? Welke prestatie moet daarvoor zijn opgeleverd of geaccepteerd? En welke documenten zijn nodig om een factuur correct te laten verwerken?

Zet die momenten naast de uitgaven. Een jaarbegroting met een positief resultaat kan verbergen dat je in de eerste maanden geld tekortkomt. Maak daarom een planning per uitvoeringsfase, gebaseerd op de werkelijke afspraken. Neem een vertraging in oplevering of verwerking als afzonderlijk scenario mee, zonder die als vaststaand probleem van overheidsklanten te presenteren.

Een fictief onderhoudsbedrijf kan bijvoorbeeld voldoende marge op materialen hebben, maar die materialen wel vooraf moeten inkopen. Als dezelfde weken ook veel bestaande klanten worden bediend, stapelen de uitgaven zich op. De relevante vraag is dan hoeveel financieringsruimte op dat moment nodig is en wie de rekening draagt als een planning verschuift.

Gebruik de uitleg over je financiën op orde houden om dit naast je andere verplichtingen te zetten. Een publieke opdrachtgever kan een waardevolle klant zijn. Dat verandert niets aan het feit dat jouw bedrijf de periode tussen uitgave en ontvangst moet kunnen dragen.

Bewijs wat je kunt leveren

Een kleine onderneming kan heel geschikt zijn voor een opdracht en dat toch moeilijk aantoonbaar maken. Een algemene omschrijving als flexibel, duurzaam of betrouwbaar zegt weinig over een concrete prestatie. Vertaal zulke eigenschappen naar informatie die werkelijk beschikbaar is: wat heb je uitgevoerd, welke mensen zijn inzetbaar en hoe organiseer je vervanging?

Maak daarbij geen beloften die pas na gunning moeten worden uitgevonden. Als een klant een bepaalde ondersteuning verwacht, onderzoek dan vooraf wie die levert, wanneer en tegen welke kosten. Een partner die mondeling belangstelling toont, is nog geen bevestigde uitvoeringscapaciteit.

TenderNed adviseert ondernemers om tijdig te beginnen, hun organisatiegegevens en tekenbevoegdheid te controleren en de vragenronde te gebruiken bij onduidelijke stukken. Ook het daadwerkelijk versturen en controleren van bestanden verdient aandacht. Lees de officiële tips voor aanmelden en inschrijven.

De technische indiening is daarmee onderdeel van de werkplanning. Wijs iemand aan die bewaakt welke versie definitief is, wie mag tekenen en hoe de ontvangst wordt gecontroleerd. Dat zijn praktische voorzorgen; een mooi inhoudelijk verhaal herstelt geen onvolledig of verkeerd ingediend bestand. Stel vragen via de aangegeven procedure en op tijd. Een zelfgekozen interpretatie kan later iets anders blijken te betekenen dan je had ingecalculeerd.

Maak vragen zo concreet mogelijk. Welke passage is onduidelijk, welke uitvoeringskeuze hangt ervan af en welke informatie ontbreekt om een passende aanbieding te maken? Dat levert meer op dan algemeen melden dat een opdracht ingewikkeld is. Verwerk het antwoord vervolgens ook in de calculatie en werkafspraken. Alleen een antwoord lezen is onvoldoende als de schrijver, planner en samenwerkingspartner nog met een oudere aanname verdergaan. Leg vast welke versie van de stukken je gebruikt voordat je de aanbieding afrondt.

Minder papier zegt nog weinig over de uitvoering

Vereenvoudiging kan echt verschil maken voor een klein bedrijf. Als dezelfde informatie niet telkens anders hoeft te worden aangeleverd, blijft meer tijd over voor een bruikbare aanbieding. Maar een korte vragenlijst kan ook een omvangrijke uitvoeringsverantwoordelijkheid bevatten. Lees daarom naast het inschrijfformulier de bijlagen en de overeenkomst.

PIANOo benadrukt dat het toepassen van aanbestedingsregels en proportionaliteit niet automatisch tot meer deelname van het mkb leidt. De organisatie noemt ook het belang van passende opdrachtomvang, begrijpelijke stukken en aandacht voor de omstandigheden van kleine leveranciers. Lees de uitleg over mkb-vriendelijk inkopen.

Daar zit een nuttige tegenvraag voor de ondernemer. Is de voorbereiding werkelijk eenvoudiger, of verschuift het werk naar rapporteren en aantonen tijdens de uitvoering? Een maandelijkse prestatieverantwoording kan redelijk zijn, maar moet wel in je planning en prijs zitten. Hetzelfde geldt voor controles op ingeschakelde leveranciers of afspraken over de beschikbaarheid van gegevens.

Voor een klein team heeft die organisatie bovendien een verdelingseffect. De eigenaar die rapportages verzorgt, kan op dat moment geen klant bezoeken. Dat hoeft geen bezwaar te zijn zolang het bewust is gekozen. Het wordt een probleem wanneer de calculatie ervan uitgaat dat administratie na sluitingstijd vanzelf beschikbaar is.

Vraag daarom ook welk bewijs tijdens de uitvoering opnieuw moet worden bijgehouden. Kun je dat uit je bestaande administratie halen of moet je een nieuwe werkwijze inrichten? Wie bewaakt de kwaliteit en wie vervangt die persoon bij afwezigheid? Een eenvoudige overdracht tussen collega’s kan voldoende zijn, maar een blijvende handmatige rapportage kan veel meer capaciteit vragen. Neem die inrichting mee voordat je besluit dat het contract met dezelfde bezetting kan worden uitgevoerd. Zo toets je een uitvoeringsbelofte aan de tijd die werkelijk beschikbaar is.

Samen inschrijven vraagt meer dan passende diensten

Samenwerking kan een opdracht uitvoerbaar maken die voor één bedrijf te groot of te breed is. De ene partij brengt techniek, de andere planning of aanvullende capaciteit. Toch is de optelsom van twee geschikte bedrijven niet automatisch een geschikte combinatie.

Spreek vooraf af wie welke prestatie levert en wie contact onderhoudt met de opdrachtgever. Onderzoek hoe verantwoordelijkheden, wijzigingen, betaling en eventuele herstelwerkzaamheden worden verdeeld. Moeten beide partijen informatie aanleveren of zijn bepaalde personen en middelen doorslaggevend? Dat moet uit de concrete procedure en afspraken blijken.

Ook de commerciële relatie verdient aandacht. Wie draagt de kosten van het gezamenlijk schrijven? Wat gebeurt er als één partij zich terugtrekt? En hoe wordt een wijziging in de uitvoering doorberekend? Laat zulke vragen beantwoorden voordat het gezamenlijk enthousiasme de plaats inneemt van een uitgewerkt plan.

Voor een onderaannemer komt daar een extra klantrelatie bij. Je levert misschien aan een publieke eindklant, maar je afspraken lopen via een hoofdaannemer. Onderzoek wie jouw werkzaamheden accepteert en op welke grond je wordt betaald. Neem niet aan dat de voorwaarden tussen overheid en hoofdaannemer vanzelf ook jouw positie regelen.

Dit vraagt om een beoordeling van de eigen contractafspraken, niet om een algemeen advies om alle opdrachten samen te doen. Een goed afgebakend eigen perceel kan soms beter passen dan deelname aan een omvangrijke combinatie. Soms is juist samenwerking nodig. Kies de vorm die jouw werk en risico begrijpelijk maakt.

Drie fictieve bedrijven, drie verschillende besluiten

Het ontwerpbureau uit de opening heeft voldoende ervaring, maar weinig mensen. Een opdracht met veel gelijktijdige deadlines kan het team volledig vastzetten. De eigenaar onderzoekt daarom welke opleveringen werkelijk samenvallen en of ondersteuning beschikbaar is. Blijkt dat niet haalbaar, dan is niet inschrijven een zakelijke keuze. Het bureau hoeft zijn zelfstandigheid niet op te geven om een herkenbare klantnaam te krijgen.

Een fictief installatiebedrijf ziet kansen in onderhoud op meerdere locaties. Het kan de techniek aan, maar de reisafstanden en gevraagde bereikbaarheid bepalen hoeveel monteurs beschikbaar moeten blijven. Een tweede leverancier kan helpen bij vervanging. De ondernemer wil eerst weten welke werkzaamheden precies zijn inbegrepen en hoe spoed wordt georganiseerd. Pas daarna kan hij een prijs beoordelen. Een lage materiaalkost zegt hier weinig over de totale inzet.

Een fictieve softwaredienst sluit inhoudelijk aan op de wens naar digitale onafhankelijkheid. Toch is een eigen product niet vanzelf een passend aanbod. De klant kan eisen stellen aan overdracht, ondersteuning, gegevensbeschikbaarheid en het beëindigen van de dienstverlening. De ondernemer moet vaststellen welke afspraken hij kan uitvoeren en waar aanvullende capaciteit of een andere technische inrichting voor nodig is. Een beleidswens naar meer autonomie bewijst niet dat zijn product wordt gekozen.

In alle drie de situaties gaat het om dezelfde discipline: beoordeel de opdracht op wat je daadwerkelijk moet organiseren. Het meest veelbelovende verhaal ontstaat soms pas nadat een onaantrekkelijke voorwaarde is opgehelderd. En soms blijft een opdracht ongeschikt, hoe goed het werk inhoudelijk ook past. Dat besluit vóór de offerte nemen beschermt tijd en geld voor klanten die je wel kunt bedienen.

Een meerjarig contract kan je bedrijf veranderen

Een grote opdracht kan helpen om een medewerker aan te nemen of een proces beter te organiseren. Tegelijk wordt je bedrijf afhankelijker van de planning en keuzes van één klant. Onderzoek wat er met de rest van je klantenbestand gebeurt als dit contract veel capaciteit vraagt.

Een werkbare planning kan bijvoorbeeld veronderstellen dat andere klanten voortaan langer wachten. Willen zij dat ook? Verlies je daardoor terugkerend werk dat na afloop van het contract moeilijk is terug te krijgen? Zet die gevolgen naast de opbrengst van de nieuwe opdracht. Niet iedere stijging van de omzet versterkt het bedrijf op langere termijn.

Bekijk ook het einde van de samenwerking. Welke capaciteit houd je over als een verlenging niet komt of het volgende traject naar een ander gaat? Welke afspraken met personeel en partners lopen dan door? Je hoeft niet alle toekomstige gebeurtenissen te voorspellen. Je moet wel weten hoeveel van je kosten afhankelijk wordt van een uitkomst die nog niet vaststaat.

Leg de opdracht daarom naast de richting van je onderneming. Het ondernemingsplan-template helpt om klantkeuze, capaciteit en financiering als samenhangend besluit te beschrijven. Een overheidscontract hoort je bedrijfsmodel te ondersteunen. Wanneer je dat model volledig moet ombouwen, vraagt de keuze meer onderbouwing dan alleen een aantrekkelijke contractwaarde.

Bereid je voor voordat een passende opdracht verschijnt

De nieuwe visie biedt geen reden om willekeurig op meer opdrachten in te schrijven. Een gerichte voorbereiding kan wel helpen. Kies welke diensten je aanbiedt, voor welk type opdracht je capaciteit hebt en welk soort verplichtingen je bedrijf kan dragen. Houd daarbij rekening met de verschillen tussen een kleine specialistische opdracht en een omvangrijk contract met veel locaties of onderdelen.

Verzamel informatie die je aanbod onderbouwt en houd die actueel. Bepaal wie een procedure kan volgen, vragen kan voorbereiden en een aanbieding kan controleren. Maak tevens duidelijk welk werk niet bij je onderneming past. Dat bespaart discussie wanneer een ogenschijnlijk aantrekkelijke aanvraag weinig tijd laat voor afweging.

Kijk na een afgerond traject terug op je eigen inzet. Hoeveel voorbereiding was nodig? Welke onduidelijkheid ontdekte je te laat? Wat had je moeten weten over de uitvoering? Zo bouw je ervaring op zonder van enkele uitkomsten een algemene winstkans te maken. Een gemiste opdracht kan iets leren, maar bewijst niet dat overheidswerk voor jouw bedrijf altijd onhaalbaar is.

Neem bij de volgende geschikte aankondiging eerst de opdrachtomschrijving, overeenkomst en planning erbij. Leg de vijf vragen uit de inschrijfkaart vast en reserveer tijd voor de punten die nog onderzocht moeten worden. Besluit daarna pas hoeveel offertewerk je financiert. Dan krijgt de overheid als mogelijke klant dezelfde zakelijke beoordeling die je bij iedere grote opdrachtgever toepast.

Bronnen en verantwoording

Alle bronnen zijn geraadpleegd op 17 oktober 2026. De nieuwsaanleiding is de bekendmaking van Rijksoverheid op 16 oktober. De oorspronkelijke volledige visietekst is niet gevonden via het nieuwsbericht en de gecontroleerde officiële zoekroutes. De analyse schrijft daarom geen aanvullende inhoud aan dat document toe.

• Rijksoverheid: Nieuwe Visie op Rijksinkoop, voor de vaststelling, reikwijdte, beleidsdoelen en de in het nieuwsbericht genoemde omvang van de rijksinkoop.

• PIANOo: MKB, voor bestaande belemmeringen bij toegang tot overheidsopdrachten.

• Ondernemersplein: Werken voor de overheid via een aanbesteding, voor de rol van aanbestedingsstukken, deelname en samenwerking.

• Rijksoverheid: Ik wil meedingen naar opdrachten, voor de rol van concrete inkoopvoorwaarden en overeenkomsten. Oudere cijfers op deze algemene pagina zijn niet gebruikt als actuele marktgegevens.

• TenderNed: Tips voor inschrijven en aanmelden, voor voorbereiding, vragen stellen, bevoegdheden en zorgvuldig indienen.

• PIANOo: Aan de slag met mkb-vriendelijk inkopen, voor de grenzen van vereenvoudiging en aandacht voor passende eisen en administratieve lasten.

• PIANOo: Inschrijven, voor de procedure, gevraagde stukken en beoordeling bij een concrete inschrijving.

De inschrijfkaart is een eigen redactionele afwegingshulp. Zij is geen juridisch toelatingsbesluit en voorspelt geen gunningskans of financieel resultaat. De bedrijfssituaties zijn fictief. De financiële en organisatorische vragen zijn onze analyse en aanbevelingen; toepasselijke verplichtingen en rechten volgen uit de concrete procedure, geldende regels en gemaakte afspraken.